Gorlice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865), a także siedziba gminy wiejskiej Gorlice (gmina Gorlice) otaczającej miasto Gorlice z trzech stron. Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.
Według danych z 31 grudnia 2009 miasto zamieszkiwało 29 324 mieszkańców.
18 lipca 2011
Zabytki Grybowa
- Dwór Hoschów – dawnych właścicieli dóbr grybowskich, XIX wiek
- Stara Plebania – drewniany budynek z 1699, sytuowany na planie prostokąta, parterowy, otynkowany. Dach czterospadowy, pierwotnie kryty gontem, obecnie blachą cynkową. W 1926 rozbudowany o wschodnie skrzydło oraz kolumnowy portyk wejściowy. W zachodniej części budynku, w dużej sali, mieszczą się zbiory grybowskiego Muzeum Parafialnego. Do najcenniejszych zbiorów należy z pewnością gotyckie (ok. 1450), malowane na desce przedstawienie św. Zofii z trzema córkami, wykonane przez warsztat z Małopolski, oraz późnogotycki obraz Świętej Rodziny. Oprócz tych najstarszych obiektów znajduje się tutaj wiele XVIII i XIX-wiecznych obrazów, rzeźb, a także wyrobów rzemiosła artystycznego, m.in. naczyń liturgicznych.
- Neogotycki kościół pw. św. Katarzyny wybudowany w latach 1909–1914, siedziba parafii.
- Neogotycki ratusz wybudowany w 1902.
Historia Grybowa
HISTORIA MIASTA
Historia Grybowa jest długa i ciekawa. W oktawę św. Stanisława, w 1340 roku wśród zielonych wzgórz nad rzeką Białą zostało lokowane miasto Grynberg "dla powiększenia dochodów królestwa" oraz dla obrony południowych granic kraju i kupieckich szlaków. To Kazimierz Wielki wkrótce po objęciu w posiadanie Rusi nadał sądeckiemu mieszczaninowi, Hankowi Bogaczowi, prawo do założenia nowego miasta.Miejsce, o którym była mowa w akcie lokacyjnym, zostało wybrane rozważnie. Istniała tu już stosunkowo rozwinięta osada i tu krzyżowały się drogi handlowe w stronę Rusi i Węgier. Gwarantowało to powstającemu miastu uzyskiwanie dochodów z handlu i tym samym przyspieszało jego rozwój.
Przewidywania okazały się słuszne gdyż wkrótce zaczął rozwijać się istniejący już przed lokacją przemysł sukienniczy, a zyski z niego pozwalały zakupywać nowe i drogie urządzenia i maszyny. Wzrosła także produkcja saletry i wapna, szlakami handlowymi transportowano coraz więcej suszonych śliwek, budulca i skór, a z Węgier kupcy wieźli znakomite wina.
Prócz korzystnego położenia w rozwoju miasta pomagały także liczne przywileje królewskie, dzięki którym Grybów miał 15 lat wolnizny, targi, "dochód z pędzenia gorzałki", prawo poboru składowego, poboru mostowego itp. Największy rozwój miasta miał miejsce w wieku XVI i na początku XVII. Istniała tu m.in. szkoła Wita Stwosza i może tutaj powstała słynna figura tzw. Madonny z Krużlowej.Również z tej szkoły pochodzą zachowane do naszych czasów posągi Mojżesza i Eliasza, które można zobaczyć w prezbiterium grybowskiego kościoła. W wieku XVII zaczął się upadek miasta. Spustoszeń dokonywali żołnierze obcy i swoi. Zaczęły się one w 1621 roku, ale największych zniszczeń dokonali Szwedzi podczas potopu.
Plądrowali oni miasto i podpalili północną stronę rynku, ratusz i kramy kupieckie, a także stary, kazimierzowski jeszcze kościół. Zniszczyli również doszczętnie zamek. Mieszkańcy zaczęli stawiać opór i wreszcie doszło do bitwy pod Czerwoną Górą.
Obecnie w jej pobliżu znajduje się pole namiotowe, obok którego płynie rzeka Biała. Dla upamiętnienia bitwy mieszczanie wybudowali pamiątkową nieistniejącą dziś kapliczkę. Na jej miejscu, w murze oporowym przy ulicy Węgierskiej, można oglądać replikę znajdującego się w niej obrazu. Jego oryginał przechowywany jest w miejscowym kościele.Po Szwedach w Grybowie znaleźli się Węgrzy. Ich pobyt to kolejne zniszczenia. W XVIII wieku Grybów opłacał się różnym oddziałom aż 65 razy. Podobnie jak inne miasta Grybów był nawiedzany przez epidemie, jak np. te w roku 1543, 1559, 1564, 1577, 1600, 1622, 1653 i w latach 1707-1709. Przytoczone tu daty z niewielkiego okresu świadczą, że morowe powietrze pojawiało się często i było realną i ciągle aktualną groźbą.
Nie oszczędziły również Grybowa pożary, które kilkakrotnie strawiły drewnianą zabudowę. Ich nasilenie przypada na lata 1653-1667, kiedy to miasto płonęło trzy razy. Niewielka zdawałoby się rzeka wielokrotnie wylewała, niszcząc drogi, pola, młyny i niżej położone domostwa.
Dla zubożałych mieszczan nie było ulgi w podatkach, których rozmaitość była zadziwiająca. Wystarczy przyjrzeć się tylko ich ilości, nawet bez wdawania się w treść: miodowe, dębne, podwody, stróża, szos, stacyjne, drzewne, obiedne, oprawne, poczesne, robotne, mensalia i dla kościoła osep (dziesięcina z ról miejskich), świętopietrze, mesze, kolęda i stołowe.W czasie konfederacji barskiej, latem 1768 roku powstańcy spychani przez wojska rosyjskie znaleźli się kilkadziesiąt kilometrów od Grybowa. Wprawdzie miasto nie ucierpiało od działań wojennych, ale przez ponad trzy lata wspierało walczących podatkami w gotówce i naturze. Uciążliwe były także kwaterunki i przemarsze wojsk.
Dziś ciekawostką może być informacja, że w tej okolicy przebywał Kazimierz Pułaski, a turyści w lasach mogą dojrzeć resztki konfederackich szańców sypanych przez okolicznych chłopów.
Upadek miasta został przypieczętowany przez pierwszy rozbiór Polski w 1772 roku. Jednak Grybów znalazł się pod austriackim panowaniem już w 1770 roku, a dwa lata później został włączony wraz z całą Sądecczyzną do Galicji, jako części składowej Austrii. Zaborcy w ramach reformy administracyjnej znieśli istniejący już w XVI wieku powiat grybowski. Został on ponownie utworzony w 1867 roku. Stosunek austriackiej administracji do zagrabionych ziem jest znany z historii.
Pogłębiająca się z roku na rok galicyjska bieda dotknęła również miasto. Lata te zapisano kronikach jako okres głodu i morowego powietrza. Nędza i ciemnota ujawniła się w 1846 roku rabacją chłopską. Napady na dwory miały również miejsce w okolicach Grybowa. Wiosna Ludów nie przyniosła mieszkańcom historycznych wydarzeń, ale w 1849 roku przemaszerowały tędy wojska rosyjskie, aby tłumić powstanie na Węgrzech.Po czterech miesiącach ciągnęły z powrotem. W tym również roku odwiedził Grybów cesarz Franciszek Józef I. Miasto upodobał sobie książę austriacki, Hosch i wybudował w kształcie litery H dworek w miejscu dawnego zamku. Rodzina Hoschów na wiele dziesiątków lat związała się z Grybowem, a ich pomnik-grobowiec znajduje się na cmentarzu.
W okresie powstania styczniowego i później w latach 1866 i 1867 bywał tutaj Artur Grottger. Przyjeżdżał do swojej narzeczonej, Anny Monne, która przez pewien czas tu mieszkała. Kilkutygodniowy pobyt na dworze Hoscha i wycieczki malarza po okolicy zaowocowały szeregiem dzieł. Po zwiedzeniu grobowca hr. Stadnickich namalował obraz "U grobu Kościuszki", a po zwiedzeniu kościółka św. Bernardyna - obraz "Na chórze".
Tu powstał ogólny widok Grybowa w obrazie "Kometa". Inne mniej znane obrazy to "Burza w Grybowie", "Pożar w Grybowie", "Grybowskie drzewa". W Grybowie znajdują się kopie tych obrazów, a nazwisko malarza i jego związki z miastem upamiętniono nazwaniem jego imieniem tutejszego Liceum Ogólnokształcącego i jednej z ulic.Znany jest stosunek chłopów do powstańców z 1863 roku, tak sugestywnie przedstawiony przez Żeromskiego. Mimo że walki rozgrywały się daleko w innym zaborze, w Grybowie powstało nielegalne biuro przyjmujące i ekwipujące ochotników udających się do powstania: głównie uczniów gimnazjalnych. W dniu 12 kwietnia 1863 roku okoliczni chłopi przypuścili atak na miasto. Wiedzieli, że znajdowało się w nim wielu ochotników - przyszłych powstańców. Dzięki bojowej postawie mieszczan wspartych przez żandarmów Grybów obronił się. W rok później pojawiła się w mieście kompania wojska, która miała przeciwdziałać niemal jawnej działalności patriotycznej.
Mimo braku poparcia Austrii dla rozwoju przemysłu, powstały liczne młyny, tartaki, w mieście uruchomiono fabrykę wyrobów z drewna. Kontynuowano tradycję przemysłu domowego. W okolicy zaczęto wydobywać na skalę przemysłową ropę naftową. Jej ślady były w niektórych studniach w mieście. W związku ze wzrostem hodowli powstały zakłady związane z przemysłem skórzanym i zaczął rozwijać się handel bydłem. Pomocna w tym była nowo wybudowana linia kolejowa.
Około 1900 roku przybyli do Grybowa Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer. Zgodnie z ówczesna modą wędrowali niczym młodzi bohaterowie "Pana Jowialskiego" i utrwalali zabytki tego regionu. Wyspiański zrobił wtedy na plebani dwa szkice. Jeden przedstawia piękne odrzwia nieistniejącego już kościoła św. Bernardyna, a drugi - tzw. Madonnę Grybowską z Dzieciątkiem. Figura ta również ze szkoły Wita Stwosza, obecnie jest w Muzeum Narodowym w Krakowie. Tam tez znajdują się oba rysunki wykonane przez Wyspiańskiego.Podczas I wojny światowej chłopcy z Grybowa wcieleni do austriackiej armii przemierzali wraz ze Szwejkiem wojenne szlaki. W maju 1915 roku rozegrała się wielka bitwa pod Gorlicami. Na szczęście te tragiczne wydarzenia ominęły Grybów. Po wojnie miasto stało się ponownie stolicą powiatu, zlikwidowanego w 1932 roku. W latach 30 rynek grybowski był świadkiem burzliwych wieców chłopskich. Nasiliły się one w 1932 roku. Towarzyszyły im represje władz. Tu rozpoczął się nieudany chłopski marsz na Krynicę. Na plebani bywał Wincenty Witos.
Wrzesień 1939 roku wyglądał jak wszędzie. Drogi tarasowali uchodźcy. Wojna przetoczyła się przez miasto 6 i 7 września. Rozpoczęła się okupacja. Przy ulicy Grunwaldzkiej został założony obóz dla jeńców polskich, karny obóz pracy dla osób uchylających się od kopania umocnień i trzy areszty (przy ul. Grunwaldzkiej i w Rynku - obecne LO). Na Matelance rozstrzelano rodzinę dowódcy oddziału Batalionów Chłopskich, działającego na tych terenach. Obecnie znajduje się tam pomnik. Drugi pomnik ofiar wojny stoi w parku, trzeci na Podchełmiu.W planach obrony niemieckiej miasto miało być twierdzą. Na szczęście szybka styczniowa ofensywa rosyjska i brak żołnierzy pokrzyżowały te plany. Jednak w czasie kilkunastodniowych walk na miasto zrzucono ok. 500 bomb i około 2000 pocisków artyleryjskich. Niemcy wysadzili most kołowy i piękny, kamienny wiadukt (obecny pochodzi z 1949 roku). Około 2/3 miasta zostało zniszczone. Do dziś okoliczne wzgórza są opasane resztkami okopów, a na Matelance znajdują się pozostałości potężnych bunkrów, których drewniane konstrukcje zapobiegliwi mieszkańcy zużyli do swych potrzeb.
Po wojnie nadszedł czas odbudowy i rozbudowy. Odbudowano zniszczone domy i kościół, który ze względu na swą wysoką, neogotycką wieżę, stanowił dobry punkt do obserwacji, obrony i ostrzału. Nie odbudowano spalonego, modrzewiowego kościółka św. Bernardyna i tartaku. Utwardzono i wyasfaltowano drogi, wybrukowano granitową kostką grybowski, pochyły rynek.W następnych latach powstały Zakłady Stolarki Budowlanej i Spółdzielnia Inwalidów "Karpaty". Rozbudowano Zakład Budowy Mostów i Browar. Wybudowano dwa osiedla mieszkaniowe i osiedle domów jednorodzinnych "Na Stoku". Rozwijało się również życie kulturalne. Przez 20 lat istniał Teatr Społeczny. Wystawił on 28 sztuk, nie licząc programów okolicznościowych. Działał radiowęzeł, w którego audycjach były wiadomości komunikaty, informacje o działalności miejscowych władz i programy historyczne.
W 1969 roku odbył się plener malarski i poplenerowa wystawa. Wydano również ilustrowany katalog "Grybów w oczach plastyków". Dzięki współpracy z Kołem Geodetów studentów Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej powstała mapa turystyczna okolic Grybowa. Wybudowano stadion sportowy i pole namiotowe.
W muzeum znajdują się także starodruki. Są to m. in. ewangeliarze cerkiewne, pergamin królewski z roku 1724 adresowany do rzemieślników grybowskich i podpisany własnoręcznie przez Augusta II Mocnego. Jest również pergamin- dyplom doktorski grybowianina, Wincentego Petrowicza z roku 1839, który zdobył stopień doktora medycyny w Wiedniu.Historia miasta jest zamknięta w nielicznych zabytkowych eksponatach, które uniknęły wojennych zniszczeń. Znajdują się one w muzeum urządzonym w również zabytkowej, bo z 1699 roku, modrzewiowej plebani. Można tam m. in. zobaczyć obraz św. Zofii z córkami (ok. 1450 roku) i obraz św. Sebastiana z przełomu XV i XVI wieku. Z tego okresu pochodzi również obraz św. Rodziny.
Został on zakupiony w Gdańsku przez grybowskich rzemieślników, którzy tam sprzedawali wygarbowane przez siebie skóry. Dwa trójkątne obrazy ze zwieńczenia tryptyku przedstawiają Zachariasza i Daniela (ok. 1450 roku). Zgromadzono tu również kilkanaście ikon pochodzących z okolicznych cerkwi. Niektóre z nich są bardzo cenne. Liczą po ok. 200 lat i są malowane kreskowym bizantyjskim sposobem.
Do pergaminu dołączona jest oryginalna pieczęć wiedeńskiego uniwersytetu. Są tu także żydowskie lichtarze i pergamin z grybowskiej bożnicy, liczący 6 m długości. Obejrzeć tu można również stare naczynia liturgiczne, eksponaty sztuki ludowej i zabytkowe meble.W kościele parafialnym zbudowanym w latach 1910-1914 w stylu neogotyckim, możemy zobaczyć dwa klasycystyczne ołtarze, obraz Matki Boskiej "Przedziwnej" z ok. 1700 roku i "Ukrzyżowanie" z XVIII wieku, Pietę z przełomu XVII i XVIII wieku, obraz "Ostatnia Wieczerza" z drugiej połowy XVIII wieku i barokowy krucyfiks z XVII wieku. Na filarach wewnątrz kościoła umieszczono późnobarokowe posągi 12 apostołów. Naturalnie nie zostały tu wymienione wszystkie zabytkowe przedmioty, ale dokładnie można je obejrzeć na miejscu, tak jak najstarszy dom w mieście z roku 1616, znajdujący się przy Rynku.
W niniejszym szkicu wiele razy były wspomniane krajobrazowe uroki miasta i okolicy. To jeden z atutów Grybowa. Rozumiano to już w XVII wieku, bo z tego okresu pochodzi tekst reklamujący miasto: "(...) jest potok, którego zowią Świnim: w tym potoku jest glina czerwona, w tej glinie złoto jak groch, bierz, jeśli znajdziesz to miejsce". Od tego czasu złota już się wprawdzie nie znajduje, ale przyjechać do Grybowa warto. Jak przed wiekami krzyżują się tutaj trasy z Sącza, Tarnowa, Gorlic i Krynicy. Kolej od 1876 roku przewozi pasażerów i towary od Tarnowa i Jasła do Muszyny i Krynicy i dalej na Słowację.Zachował się z 1880 roku taki zapis: „Tutaj tez wysiada się dla podwieczorku. Restauracja urządzona wytwornie, kawa, ciastka, piwo, i inne przekąski i nie tak drogo, jak w innych restauracjach kolejowych”. Jadąc dalej w stronę Sącza pociąg pnie się stromo na otaczające miasto wzgórza, a za każdym zakosem widać szerszą panoramę Grybowa i okolicy. Najbliżej miasta wznosi się Kozieniec, przez który właśnie jedzie pociąg. Wzgórze jest otoczone widocznymi jeszcze dziś resztkami okopów.
Po przeciwnej stronie widać Czerwoną Górę, która swą nazwę zawdzięcza barwie ziemi. Od północy zamyka miasto wspomniana wcześniej Matelanka. Drugi łańcuch gór otaczających miasto stanowią Rosochata (750 m n.p.m.), Maślana Góra (747 m n.p.m.), Chełm (779 m n.p.m.), Postawne (816 m n.p.m.) i Jaworze (882 m n.p.m.).Grybów może stać się również tanią bazą wypadową dla urządzania wycieczek w dalsze okolice. Miejsca noclegowe wynająć można w Internacie ZSZ przy ul. Kościuszki, w Ośrodku Politechniki Warszawskiej przy ul. Chłodnej i u Pani Zofii Kosteckiej przy ul. Szkolnej.
Udając się krętą i malowniczą drogą w stronę Krynicy, wzdłuż rzeki Białej, można zwiedzić pszczelarskie królestwo ks. Ostacha w Kamiannej. W zimie można skorzystać tam z wyciągów narciarskich, w lecie - odbywać wycieczki po malowniczych lasach. Za Krynicą, której nie trzeba reklamować koło Izb można zwiedzać szaniec Pułaskiego i okopy konfederatów barskich.Jadąc w stronę Gorlic można skręcić nad niedawno utworzony zalew w Klimkówce lub minąwszy go, udać się dalej do uzdrowiska w Wysowej. W Szymbarku można podziwiać obronny dwór z XVI wieku zawieszony nad stromym brzegiem rzeki. Obok dworu znajduje się skansen budownictwa pogórzańskiego.
Na północ od Grybowa, w Krużlowej, można obejrzeć kościół, z którego pochodzi słynna figura Madonny. Jej oryginał jest w muzeum w Krakowie. Dalej w Mogilnie utworzono rezerwat cisów, a ze wzgórza, przy dobrej widoczności, można podziwiać panoramę Tatr. Koło Bukowca intrygują swą tajemniczością Diable Skały. Jest to skalny rezerwat, zawierający jaskinie, skałki i mineralne źródło. Po drodze do Ciężkowic można zwiedzić „dziwy natury”, czyli skamieniałe miasto.Jak więc widać, Grybów warto odwiedzić, gdyż można tu spędzić wiele miłych i spokojnych, a wartych zapamiętania chwil.
mgr Jan Zięba
Grybów - ogólne informacje
Grybów jest miastem położonym w województwie małopolskim. Stanowi naturalne centrum kulturalne i gospodarcze dla otaczających je gmin wiejskich. Początki miasta sięgają okresu średniowiecza kiedy to w roku 1340 król Kazimierz Wielki wybrał stosunkowo dobrze rozwiniętą osadę na południowych rubieżach państwa polskiego i nadał jej nazwę GRYNBERG - miasto zielonych wzgórz. Akt lokacyjny (miasto utworzone na prawie magdeburskim), wręczył mieszczaninowi sądeckiemu Hanko, znany patrycjusz krakowski - Wierzynek. Krzyżowały się tu liczne drogi handlowe na Ruś i w stronę Węgier, rozwijał się handel i przemysł sukienniczy, produkowano saletrę i wapń. W okresie długoletniej historii Grybów przeżywał okresy rozkwitu i upadku. Miasto parokrotnie płonęło ale był również okres, kiedy stanowiło siedzibę powiatu rozciągającego się od Krynicy aż po granice ziemi ciężkowickiej. |
 Odwiedzali ten teren Kazimierz Pułaski, Wincenty Witos, Artur Grottger, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer. Przejeżdżał przez miasto na swojej Kasztance - Józef Piłsudski. W okresach rozbiorów Polski odwiedził je Cesarz Franciszek Józef I a książę austriacki Hosch wybudował w miejscu dawnego zamku dworek, który do dzisiaj ozdabia swoją architekturą centralną część Rynku.W okresie II wojny światowej miasto w większości zostało zniszczone. Z czasów dawnej świetności pozostały:
Grybów położony jest nad rzeką Białą wśród tzw. Gór Grybowskich, stanowiących północno-zachodnią, zewnętrzną strefę Beskidu Niskiego. Obecnie miasto zajmuje 17 km2 powierzchni i liczy około 6,4 tys. mieszkańców. |
 Walory krajobrazowe oraz gospodarność mieszkańców stanowią niekwestionowane jego atuty. One to właśnie sprawiły, że w latach siedemdziesiątych XX wieku był Grybów dwukrotnie Wicemistrzem Gospodarności w skali ogólnopolskiej.Zarówno położenie na licznie krzyżujących się szlakach komunikacyjnych jak i rolniczo-przemysłowy charakter sprawiają, że dobrze rozwija się tutaj handel i rzemiosło, a należycie przygotowane i uzbrojone tereny stwarzają dogodne możliwości inwestycyjne. Przyszłych inwestorów którzy chcieliby rozpocząć działalność na tym terenie, powinna zachęcać przychylna postawa władz samorządowych, otwarta na wszelkie kontakty gospodarcze. Już w chwili obecnej, w tak małym mieście prowadzi działalność ponad 300 firm dla których zapewniamy dostęp do wszystkich mediów niezbędnych dla rozwoju działalności. Jako jedna z pierwszych gmin przeprowadziliśmy pełną prywatyzację służby zdrowia a liczba personelu medycznego przewyższa przyjęte dla tego typu miejscowości wskaźniki. Reforma oświaty nie tylko przebiegała bez zakłóceń ale przyczyniła się do wzmocnienia organizacyjnego szkół. Na terenie miasta działają: przedszkole, dwie szkoły podstawowe, gimnazjum oraz dwie szkoły średnie. Procent osób z wyższym wykształceniem jest stosunkowo wysoki. |
 Aktualna polityka gospodarcza miasta jest w znacznej mierze nastawiona na działania proekologiczne. Prowadzone inwestycje mają na celu uzupełnienie tych niedostatków ochrony środowiska, które cechują jeszcze wiele gmin w Polsce. Nadmienić jednak trzeba że znaczna część działań związanych z ochroną powietrza i przyrody została już wykonana.Działalność proekologiczna nabiera szczególnie istotnego znaczenia, gdyż naturalne warunki krajobrazowe i przyrodnicze dają możliwość prężnego rozwoju turystyki we wszystkich jej formach. Sąsiedztwo, tak znanego uzdrowiska jak Krynica i liczne szlaki turystyczne są dodatkowymi walorami przyciągającymi turystów. Możliwości inwestowania w tej dziedzinie są bardzo szerokie a przyszli inwestorzy mogą liczyć na przychylność i współpracę władz samorządowych. Lokalny samorząd dba o zapewnienie należytej informacji dla mieszkańców i jawność podejmowanych działań. Od dziewięciu lat ukazuje się gazeta lokalna "Kurier Grybowski". Zamieszczane są w niej materiały dotyczące życia regionu, decyzji Rady, działalności inwestycyjnej, kulturalnej, sportowej i innych inicjatyw. Od roku 2002 Urząd Miejski w Grybowie posiada wdrożony system zarządzania jakością ISO 9001:2001. |
| Zapraszając do odwiedzenia ziemi grybowskiej, chciałbym zapewnić, że znajdą tutaj Państwo wiele atrakcyjnych miejsc pod względem urbanistyczno-architektonicznym, muzealnym, przyrodniczym i turystycznym. Liczne i ciekawe szlaki turystyczne prowadzą w góry, do granicy państwowej ze Słowacją, do pięknych uzdrowisk górskich Krynicy, Wysowej i Kamiannej. Skrzyżowanie szlaków komunikacyjnych w tym również leżący w pobliżu miasta węzeł kolejowy, zapewniają dogodny dojazd. Wszystkim turystom odwiedzającym nasze piękne miasto życzymy miłego i udanego wypoczynku. Jednocześnie zapraszamy wszystkich chętnych i zainteresowanych do inwestowania i udziału w przedsięwzięciach związanych z rozwojem gospodarczym, handlowym i turystycznym miasta. Burmistrz Miasta Grybów mgr Piotr Piechnik Źródło: http://www.grybow.pl |
Wysowa Zdrój - zabytki
- Prawosławna (dawniej greckokatolicka) cerkiew pw. św. Michała, drewniana, dwudzielna (dawniej trójdzielna) z 1779 r. typu zachodniołemkowskiego. Siedziba miejscowej parafii.
- Kościół pw. Wniebowzięcia NMP wybudowany w latach 1935-1938 według projektu prof. Zdzisława Mączeńskiego, jednonawowy, konstrukcji zrębowo-słupowej, oszalowany, zaprojektowany w tradycji dawnego budownictwa regionalnego. Wieża o konstrukcji słupowo-ramowej z pozorną izbicą, zwieńczona ślepą latarnią z kopułką. Nawę i prezbiterium nakrywa dach wielopołaciowy z wieloboczną sygnaturką. Po bokach nawy podcienia. Wnętrze nakryte jest częściowo stropem płaskim, a częściowo pozornym sklepieniem kolebkowym.
- Cerkiew prawosławna pw. Opieki Matki Bożej z 1929 wzniesiona na górze Jawor w miejscu objawienia Matki Boskiej.
- Stary Dom Zdrojowy z początku XX w., dziś hotel i kawiarnia.
- Cmentarz z I wojny światowej (nr 50) na górze Wysota, proj. D. Jurkovič, pochowani: 10 Austriaków i 50 Rosjan.
Wysowa Zdrój - szlaki rowerowe
Szlaki rowerowe
szlak czarny – 27,5 km (9 km – drogi asfaltowe, pozostałe – drogi leśne i gruntowe), czas przejazdu ok. 4 godz.: Wysowa kościół – przełęcz Hutniańska – Ropki – przełęcz Lipka – Czertyżne - Izby – Bieliczna – przełęcz Perehyba - Ropki – Hańczowa – Wysowa-Zdrój
szlak żółty – 26,5 km (9,8 km – drogi asfaltowe, pozostałe – drogi leśne i gruntowe): Wysowa cerkiew – Hańczowa – Skwirtne – Regietów Niżny – Regietów Wyżny – przełęcz (między Obicem a Jaworzynką) – Blechnarka – Wysowa-Zdrój
szlak czerwony (głównie droga asfaltowa): Przełęcz Wysowska (610 m n.p.m.) – Blechnarka – Wysowa-Zdrój – Hańczowa – Śnietnica – Brunary
Wysowa Zdrój - szlaki piesze
Szlaki piesze
Wysowa – Blechnarka – Przełęcz Wysowska (610 m n.p.m.) – Przełęcz Regetowska (646 m n.p.m.) – Regetów
Ropki – Huta Wysowska – Wysowa – Przełęcz Regetowska (646 m n.p.m.) – Jaworzyna Konieczniańska (881 m n.p.m.) – Konieczna
Lackowa (997 m n.p.m.) – Ostry Wierch (938 m n.p.m.) – Wysowa – Kozie Żebro (847 m n.p.m.) – Skwirtne (Szlak im. Wincentego Pola)
od drogi do Blechnarki do cmentarza nr 50 na Wysocie (szlak cmentarny)
Historia Wysowej Zdroju
Wysowa to także historia. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z początku XV wieku, kiedy to przebiegał tędy szlak handlowy wiodący przez Karpaty a w samej miejscowości znajdowały się składy wina węgierskiego przywożonego przez kupców greckich i ormiańskich. Pierwszy historyczny przekaz o wysowskich źródłach pochodzi z XVII wieku a za początek uzdrowiska uznaje się rok 1812, kiedy to zbudowano budynek zdrojowy z 6 łazienkami i 9 pokojami mieszkalnymi.W okresie międzywojennym wybudowano nowe, drewniane budynki zakładu zdrojowego i stylową pijalnię wód mineralnych. Po drugiej wojnie światowej, uzdrowisko było bardzo zniszczone i dopiero w 1959 roku, kiedy utworzono Państwowe Przedsiębiorstwo "Uzdrowisko Wysowa", miejscowość zaczęła się rozwijać. W latach 1960-1980, powstała większość sanatoriów i ośrodków wczasowych.
W centrum miejscowości warto zatrzymać się przy cerkwi pod wezwaniem św.Michała Archanioła z 1779 roku. Obok 400-letnia lipa drobnolistna - pomnik przyrody. Przy wyjeździe z Wysowej drewniany kościół pod wezwaniem NMP, wybudowany w latach 1936-38, nawiązujący swoim stylem do budownictwa sakralnego Beskidu Niskiego. Warto też zwrócić uwagę na ciekawą roślinność w Parku Zdrojowym,oraz Stary Dom Zdrojowy z początku XX wieku, w którym obecnie mieści się restauracja .
Charakterystycznym elementem krajobrazu Beskidu Niskiego są liczne cmentarze wojenne z I wojny światowej. W okolicach Wysowej znajdują się dwa cmentarze a w całej gminie jest ich 13. W piękny górski krajobraz wpisane zostały pamiątki historii. Bogata spuścizna kulturowa jest owocem przemieszczania się różnych wpływów: wołoskich, ruskich, słowackich, i polskich, stąd też ludność zróżnicowana etnicznie i religijnie.
Wysowa Zdrój - ogólne informacje
Wysowa Zdrój położona w dolinie rzeki Ropy, na wysokości ok. 550 m npm. Otaczają ją góry Beskidu Niskiego ze szczytami: Ostry Wierch (938m npm.), Cigielka (807m npm.), Jawor (720m npm.) Wysota (788m npm.), Jaworzynka (869m npm.), Kozie Żebro (847m npm.) i Gródek (712m npm.). Góry te pokrywają stare bukowo - jodłowe lasy, które wpływają na specyficzny mikroklimat uzdrowiska. Skarbem Wysowej są naturalne źródła wód leczniczych Franciszek, Józef, Henryk, Aleksandra , których ogólnodostępne ujęcia znajdują się w Parku Zdrojowym w centrum miejscowości. Większość wysowskich wód mineralnych to szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe oraz węglowodanowo-sodowo-wapienne. Na bazie tych wód w Wysowej produkuje się znakomitą wodę mineralną "Wysowianka".
W uzdrowisku leczy się choroby układu oddechowego, pokarmowego oraz moczowego. W sanatoriach "Biawena","Glinik"oraz w Zakładzie Przyrodoleczniczym można skorzystać z całej gamy zabiegów od kąpieli mineralnych, masaży, okładów borowinowych po zabiegi laserowe czy psychoterapię, muzykoterapię i ziołolecznictwo oraz hipoterapię. W Szpitalu Uzdrowiskowym "Beskid"działa oddział hemodializy. Niebawem przy sanatorium "Biawena" powstanie również kryty basen rehabilitacyjny oraz komora solna w Zakładzie Przyrodoleczniczym "Uzdrowiska Wysowa"S.A.
Pobyt w Wysowej to również doskonała okazja do poznania unikatowej roślinności i bogactwa świata zwierzęcego. W pobliskich lasach bytują: nadobnica alpejska, czarny bocian, bóbr, wydra, pojawia się także niedźwiedź, wilk i ryś. Można tu zbierać zioła i grzyby.
Krynica Zdrój - sport i turystyka
Krynica-Zdrój to ośrodek turystyczny. Leży na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, stanowi bazę wypadową w okoliczne góry.
Miasto jest jednym z największych polskich ośrodków sportów zimowych. Narciarstwo uprawiać można na stokach w Krynicy-Słotwinach i na Jaworzynie (1114 m n.p.m.), gdzie funkcjonuje stacja narciarska. Blisko jest też ośrodek Dwie Doliny Muszyna – Wierchomla, gdzie mieści się najdłuższy w Polsce wyciąg krzesełkowy, a od 2008 roku atrakcją jest połączenie Wierchomli i Muszyny systemem 10 wyciągów narciarskich. W ostatnich latach powstał projekt połączenia systemem wyciągów całej okolicy – siedmiu dolin, czyli terenu od Wierchomli Małej, poprzez Krynicę aż do Doliny Roztoki.
Mieszkańcy Krynicy-Zdroju rozkochani są w hokeju na lodzie za sprawą istniejącego od 1928 roku miejscowego klubu KTH. Odbywają się międzynarodowe turnieje EIHC. W 1931 roku rozegrane zostały tutaj Mistrzostwa Świata w tej dyscyplinie sportu – były one jednocześnie mistrzostwami Europy. W championacie światowym zwyciężyła Kanada, która była reprezentowana przez drużynę Uniwersytetu Manitoba, a reprezentacja Polski zajęła czwarte miejsce. W klasyfikacji Mistrzostw Europy najlepsza okazała się Austria (3 miejsce w Mistrzostwach Świata), a Polska zdobyła tytuł wicemistrzowski.
Krynica-Zdrój jest kolebką polskiego saneczkarstwa. Pierwsza sekcja saneczkarska powstała w 1909 roku przy Klubie Sportowym Makabi. Na wybudowanym w 1929 roku, nieistniejącym już torze na Górze Parkowej (742 m n.p.m.) rozegrane zostały pierwsze Mistrzostwa Polski (1930 r.), Mistrzostwa Europy (1935 r.) oraz dwukrotnie (w 1958 i 1962) Mistrzostwa Świata w saneczkarstwie. Ostatnią wielką imprezą były Mistrzostwa Europy Juniorów (1979 r.). W 2008 roku rozpoczęto budowę sztucznie mrożonego toru saneczkowo-bobslejowo-skeletonowego. Całkowita planowana długość toru to 1709 m, a długość od startu do mety będzie wynosić 1613 m. Będzie to trzeci pod względem długości tor na świecie po torach w Nagano i St. Moritz. Maksymalną prędkość, jaką rozwiną na nim zawodnicy, szacuje się na 135 km/h. Strefa hamowania to 300 m. Tor będzie spełniał wszystkie wymogi dotyczące organizacji imprez międzynarodowych. Działania przeciwników budowy toru spowodowały wstrzymanie prac. Obecnie władze miasta oczekują na rozstrzygnięcia sądowe. Planowany na listopad 2010 roku termin zakończenia prac nie zostanie dotrzymany.
Jeszcze po drugiej wojnie światowej w Krynicy istniały dwie skocznie narciarskie. Uprawia się tutaj również kolarstwo górskie, curling, boks (mistrzem świata federacji IBC jest Paweł Kołodziej), kick-boxing, karate, taekwondo, snowboard, narciarstwo alpejskie, short-track, saneczkarstwo, piłkę nożną. Organizowane są turnieje szachowe. W 2001 roku w Krynicy rozegrano kilka konkurencji Uniwersjady w m. W Krynicy-Zdroju swoją siedzibę ma jedna z siedmiu regionalnych grup ratownictwa górskiego – Krynicka Grupa GOPR.
Szlaki turystyczne
Hala Łabowska – Runek (1082 m n.p.m.) – Jaworzyna (1114 m n.p.m.) – Krynica – Huzary (864 m n.p.m.) – Mochnaczka Niżna – Hańczowa (Główny Szlak Beskidzki)
Kopiec Pułaskiego (Krynica) – Huzary (864 m n.p.m.) – Tylicz
Krynica Zdrój - atrakcjet urystyczne
- Kolej gondolowa - najdłuższa i najnowocześniejsza kolejka gondolowa w Polsce więcej
- Kolejka na Górę Parkową - kolejka linowo-terenowa, którą z centrum Krynicy można wyjechać w niecałe 3 minuty na szczyt Góry Parkowej więcej
- W 1995 r. w willi Romanówka otwarto Muzeum Nikifora. W kameralnych wnętrzach zaprezentowano kilkadziesiąt prac artysty, w tym wiele z okresu międzywojennego, uznawanego za najlepszy w jego twórczości. więcej
- Sankostrada - całoroczny tor saneczkowy o długości 1 km i różnicy poziomów 55 m więcej
- Jazda konna - to doskonała forma spędzania czasu na wolnym powietrzu więcej
- Szlaki turystyczne - Krynica i okolice to interesujący obszar dla górskiej turystyki pieszej więcej
- Rowery - liczne trasy rowerowe zadowolą zarówno amatorów jak i bardzo doświadczonych rowerzystów więcej
- Szlak architektury cerkiewnej - najbardziej charakterystycznymi zabytkami dawnej Łemkowszczyzny są cerkwie więcej
- Park linowy to wspaniała forma aktywnego spędzania wolnego czasu wywodząca się z Francji. Jest to system platform, zawieszonych na drzewach, połączonych różnymi przeszkodami. więcej
- Baseny - pływalnie kryte i odkryte więcej
- Tenis ziemny - informacje na temat kortów tenisowych więcej
- Ekstremalne - quady, samochody terenowe, paintball więcej
- Wycieczki autokarowe - atrakcyjna forma poznania historii i piękna okolicznych i bardziej oddalonych zakątków w kraju i za granicą więcej
- Od 15 lipca 2010 r. działa nowa placówka muzealna w Krynicy-Zdroju. Najstarsze z prezentowanych zabawek pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych więcej
- Tor gokartowy - zaprasza wszystkich pasjonatów motoryzacji na emocjonujące przejazdy więcej
- Spływ Przełomem Pienińskim to jedna z wygodniejszych form zwiedzania Pienińskiego Parku Narodowego więcej
- Kamianna znana jest z produkcji miodu i produktów pszczelich, mieści się tu również Muzeum Pszczelarstwa więcej
- Słowo "beskid" oznacza polanę, halę. Hale położone są w górnej części wzniesień i sporadycznie obejmują szczyt góry. Z hal rozciąga się niezwykle malownicza panorama, a tę najbardziej malowniczą można podziwiać ze szczytu Jaworzyny Krynickiej. więcej
- Przyroda - stanowi niewątpliwie wielkie bogactwo Krynicy i jej okolic więcej
- Odnowa biologiczna - odpoczynek dla ciała i duszy więcej
- Kolej krzesełkowa Centrum Narciarskie AZOTY - położona jest na Słotwinach w jednej z najpiękniejszych dolin otaczających Krynicę więcej
- Narciarstwo - Krynica Zdrój to jeden z największych kurortów narciarskich w Polsce więcej
- Hala lodowa - czy latem czy zimą zapraszamy na ślizgawki więcej
Subskrybuj:
Posty (Atom)
-
Widok Czchowa w 1837 roku Zachowane materiały źródłowe pozwalają historykom poznać życie miejscowości od początków jej dziejów do chwili o...
-
*** Na grzbiecie Jaworzyny stała koleba myśliwska, którą pisarz tatrzański, Tadeusz MALICKI, upamiętnił pięknym szkicem „W kolibie na Ja...
