Szlak Arcitektury Drewnianej na Podkarpaciu trasa 5 (PRZEMYSKA)

  Jest to najkrótsza trasa, długości 67 km. Prowadzi z Przemyśla przez Radymno w kierunku przejścia w Korczowej, następnie drogami lokalnymi przez Stubno do Medyki. Wariantem tej trasy jest krótki, liczący 25 km odcinek biegnący na południe do Kalwarii Pacławskiej.
Trasa prowadzi początkowo pofałdowaną krawędzią Podgórza Rzeszowskiego a następnie na znacznym odcinku przez równinne rolnicze tereny doliny Sanu, rzadko tylko przerywane obszarami leśnymi. Na południowym odcinku trasa biegnie przez urozmaicone krajobrazowo tereny, leżące częściowo na obszarze Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego.
Na trasie znajduje się kilka obiektów o wyjątkowych walorach, ukazujących wielką różnorodność form cerkiewnej architektury drewnianej. I tak cerkiew w Miękiszu Starym jest jednym z nielicznch przykładów nawiązywania do barokowej architektury kościelnej. Z kolei cerkiew w Chotyńcu, wyróżniająca się pięknem formy, jest jedną z najstarszych zachowanych cerkwi w Polsce. Cerkiew w Kruhelu Wielkim, dzięki archaicznej formie (pomimo dziewiętnastowiecznej przebudowy), pozostaje do dzisiaj jednym z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury cerkiewnej. Archaiczny układ zachowała również cerkiew w Lesznie. Z obiektów nowszych na trasie szlaku znajduje się cerkiew w Kormanicach-Fredropolu należąca do grupy stosunkowo licznie zachowanych obiektów nawiązujących do tzw. stylu narodowego. Inny obiekt — dzwonnica w Młodowicach — jest wyjątkowym przykładem recepcji form modernistycznych w drewnianym budownictwie sakralnym.
  Zachowane in situ świeckie budownictwo drewniane reprezentuje zespół zabudowy małomiasteczkowej w Kalwarii Pacławskiej. Powstanie osady pozostaje w ścisłym związku z ufundowanym w XVII w. zespołem klasztornym oo. Franciszkanów wraz z zespołem kaplic, kapliczek i dróżek kalwaryjskich. Zachowana do dzisiaj charakterystyczna drewniana zabudowa osady związana była z ruchem pielgrzymkowym i obsługą pielgrzymów. Jest to teren niezwykle atrakcyjny turystycznie ze względu na wyjątkowe walory krajobrazowe, architektoniczne i przyrodnicze.


[ ] PRZEBIEG TRASY (km)

0 km Przemyśl-Zasanie
[Rynek, katedra, d. klasztor dominikanów, kościół franciszkanów, zespół klasztorny reformatów, zespół klasztorny karmelitów, Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, archikatedra obrz. biz.-ukr., zamek, zespół umocnień Twierdzy Przemyśl itp]

5,5 km Żurawica - dwór

15 km Zadąbrowie
  » skręt w prawo i wjazd na drogę dojazdową do cerkwi
         150 m Zadąbrowie - cerkiew (za nowym kościołem)

20 km Radymno - skrzyżowanie drogi nr 77 z drogą krajową nr 4
  » skręt w prawo i wjazd na drogę krajową nr 4 w kierunku Korczowej

22,5 km możliwość dojazdu do kościoła w Michałówce,

25 km Duńkowice - dwór

25,5 km zjazd z trasy do cerkwi w Miękiszu Starym
skręt w lewo i zjazd z drogi krajowej nr 4 na drogę lokalną do Charytan
  » 8 km Miękisz Stary - skrzyżowanie dróg lokalnych do Miękisza Nowego, Laszek i Tuchli - skręt w prawo na drogę do Tuchli
  » 8,8 km Miękisz Stary - cerkiew

33 km Łapajówka
zjazd z trasy do cerkwi w Młynach
  » 2 km - skręt w lewo, zjazd z drogi krajowej nr 4 i wjazd na drogę polną do cerkwi w Młynach
  » 900 m Młyny - cerkiew

33 km Łapajówka
  » skręt w prawo, zjazd z drogi krajowej nr 4 i wjazd na drogę lokalną do Chotyńca

35 km Chotyniec
  » skręt w lewo do cerkwi w Chotyńcu
         150 m Chotyniec - cerkiew

42,5 km Stubno zjazd z trasy do cerkwi w Stubienku skręt w prawo do centrum wsi i dalej w kierunku Stubienka
  » 2,4 km Stubienko - cerkiew - po lewej stronie drogi

42,5 km Stubno
skręt w lewo w kierunku Medyki

48,5 km Leszno (Poździacz) cerkiew - po prawej stronie drogi

55,5 km Medyka
  » przed mostem klejowym skręt w lewo do centrum wsi
  » 1 km Medyka - kościół - po prawej stronie

67 km Przemyśl - Zasanie (za mostem)



TRASA V a. PRZEMYŚL-KALWARIA PACŁAWSKA

0 km Przemyśl - ul. Jagiellońska dalej ulicą Słowackiego przez Nehrybkę do Fredropola
zjazd z trasy do cerkwi w Kruhelu Wielkim i dzwonnicy w Prałkowcach
  » przejazd ul. Sanocką
     » 3 km skręt w lewo w ul. Witoszyńską
                 1,6 km Kruhel Wielki - cerkiew ok. 100 m po prawej stronie drogi
                            » 4 km Prałkowce - dzwonnica - po prawej stronie drogi

13 km Fredropol - cerkiew - 100 m po prawej stronie drogi

13,2 km Fredropol zjazd z trasy do cerkwi w Młodowicach
  » skręt w lewo do Hermanowic
        2,3 km Młodowice - cerkiew - po lewej stronie drogi

25 km Kalwaria Pacławska - zabudowa drewniana wsi
[zespół klasztorny franciszkanów] 

Szlak Arcitektury Drewnianej na Podkarpaciu trasa 4 (SANOCKO-DUKIELSKA )

Trasa o długości 113 km prowadzi z Sanoka na południe do Komańczy a następnie na zachód, w kierunku Dukli do Krempnej i dalej na zachód, przez Żmigród, do Pielgrzymki. Trasa bardzo atrakcyjna krajobrazowo. Fragment trasy, na odcinku Rzepedź-Turzańsk, przebiega wzdłuż granicy Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego. Środkowa część przebiega przez Jaśliski Park Krajobrazowy, zachodnia część trasy prowadzi częściowo poprzez powstały w 1995 r. Magurski Park Narodowy.
  Trasa prawie w całości przebiega przez obszary zamieszkiwane w przeszłości przez ludność łemkowską i ukazuje dwa zasadnicze typy sakralnego budownctwa łemkowskiego: wschodnio- i zachodniołemkowski. Pierwszy nurt reprezentowany jest przez świątynie w Szczawnem, Rzepedzi, Turzańsku, Komańczy i Wisłoku Wielkim, drugi przez cerkwie w Chyrowej, Krempnej, Kotani, Świątkowej Małej i Wielkiej oraz w Pielgrzymce.
  Trasa ta łączy się z małopolską trasą łącznikową VI a następnie z trasą V (region krynicko-gorlicki) obejmującą pozostałe cerkwie łemkowskie (m.in. Kwiatoniu, Skwirtnem, Uściu Gorlickim, Łosiach, Bartnem)


[ ] PRZEBIEG TRASY (km)
0 km Sanok - centrum
dojazd do drogi nr 84 do Zagórza

8 km Zagórz
  » skręt w prawo na drogę nr 892 do Komańczy

10 km [Zagórz- ruiny klasztoru karmelitów bosych]
28 km Szczawne
   300 m Szczawne - cerkiew za przejazdem kolejowym po prawej stronie drogi

30 km » skręt w prawo na drogę lokalną do Rzepedzi wsi

     1,3 km Rzepedź - cerkiew po prawej stronie drogi za mostem na potoku

31,5 km Rzepedź - osiedle zjazd z trasy do cerkwi w Turzańsku
  » zjazd z drogi nr 892 i skręt w lewo na drogę lokalną do Turzańska
  » 1,5 km skręt w lewo na drogę do cerkwi
     100 m (pieszo) Turzańsk-cerkiew po prawej stronie

37 km skrzyżowanie drogi nr 892 z drogą nr 897
[możliwość zjazdu z trasy do cerkwi w Radoszycach]
skręt w prawo na drogę nr 897 w kierunku Komańczy

38 km Komańcza
  » 100 m Komańcza - cerkiew po prawej stronie drogi
[w Komańczy: klasztor - pensjonat Sióstr Nazaretanek z Izbą Pamięci Stefana Wyszyńskiego]
[ok. 5 km na pd.-wsch. wioska Duszatyn, a w pobliżu rezerwat przyrody "Zwiezło"]

39,5 km Wisłok Wielki
 » 150 m Wisłok Wielki - cerkiew po prawej stronie drogi

51,5 km Jaśliska - zespół drewnianej zabudowy
[kościół parafialny]

52,5 km [Daliowa - cerkiew]

53 km Daliowa - możliwość dojazdu do trasy krośnieńsko-brzozowskiej (skręt
w prawo na drogę nr 887 w kierunku Królika Polskiego)

60 km skrzyżowanie drogi nr 897 z drogą krajową nr 9
[możliwość skrętu w lewo i dojazdu do Zyndranowej
w Zyndranowej mini skansen - Muzeum Kultury Łemkowskiej]
  » skręt w prawo na drogę krajową nr 9 do Dukli


70 km Dukla- skrzyżowanie drogi krajowej nr 9 z drogą nr 993
[Dukla - kościół parafialny, zespół klsztorny bernardynów, d. zespół pałacowy, ratusz, ruina synagogi, kirkut, cmentarz wojenny]
  » skręt w lewo na drogę nr 993

74 km Iwla
  » skręt w lewo na drogę lokalną w kierunku Krempnej

77 km Chyrowa
  » skręt w lewo na drogę dojazdową do cerkwi
         250 m Chyrowa - cerkiew
81,5 km zjazd z trasy do cerkwi w Olchowcu
  » na skrzyżowaniu dróg lokalnych skręt w lewo do Olchowca
     3,4 km Olchowiec     200 m Olchowiec - cerkiew
88 km na skrzyżowaniu z drogą lokalną do Myscowej - prosto do Krempnej

91 km Krempna
  » skręt w prawo na drogę za mostem na potoku
          200 m Krempna-cerkiew po prawej stronie drogi

91,5 km Krempna skrzyżowanie dróg lokalnych, prosto w kierunku Kotani zjazd z trasy do cerkwi w Kotani, Świątkowej Małej, Świątkowej Wielkiej
     » 2,5 km Kotań - skręt w prawo do cerkwi w Kotani
       » 500 m Kotań - cerkiew po prawej stronie drogi (w odległości ok. 150 m)
         » 5 km Świątkowa Mała - skręt w lewo za przystankiem autobusowym
           » 500 m Świątkowa Mała - cerkiew po lewej stronie drogi
              » 6 km Świątkowa Wielka - cerkiew po lewej stronie drogi

106,5 km Nowy Żmigród [Nowy Żmigród - kościół parafialny]
  » skręt w lewo na drogę nr 993 w kierunku Gorlic

110,5 km skrzyżowanie drogi nr 993 z drogą lokalną w kierunku Osieka Jasielskiego
możliwość dojazdu do trasy jasielskiej

113 km Pielgrzymka
  » skręt w lewo na drogę lokalną prowadzącą przez wieś
  » 0,5 km parking przy nowym kościele
          100 m (pieszo) Pielgrzymka - cerkiew

Szlak Arcitektury Drewnianej na Podkarpaciu trasa 3 (USTRZYCKO-LESKA)

Trasa o długości 118 km prowadzi z Ustrzyk Dolnych na północny-wschód do Krościenka gdzie skręca na pn.-zach. i wiedzie drogami lokalnymi do Kuźminy. Następnie biegnie drogą krajową w kierunku Sanoka (do Załuża). Z Załuża wiedzie na południe, poprzez Lesko i dalej przez Solinę, by w Uhercach Mineralnych skręcić na wschód i wrócić do Ustrzyk Dolnych.
  Trasa biegnie przez południowo-zachodnie obrzeże Pogórza Przemyskiego, mijając m.in. niedostępne do niedawna dla turystów tereny należące do ośrodka w Arłamowie.
Większa jej część biegnie wzdłuż granicy Parku Krajobrazowego Gór Słonnych a odcinek północno-zachodni przecina w poprzek obszar Parku, łącząc się z trasą II. sanocko-dynowską. Na południowy-wschód od Leska trasa prowadzi przez tereny Przedgórza Bieszczadzkiego umożliwiając dojazd w rejon atrakcyjnych turystycznie miejscowości nad Zalewem Solińskim.
Wariant tej trasy prowadzi z Ustrzyk Dolnych w kierunku Ustrzyk Górnych i obok wyjątkowych walorów krajobrazowych dokumentuje niezwykłą różnorodność cerkiewnej architektury. Obejmuje takie obiekty jak cerkwie w Hoszowie, Rabem, Czarnej, Michniowcu, Bystrem, Polanach, Żłobku, Smolniku i Chmielu.
  Kilka cerkwi — w Wojtkowej, Roztoce, Hoszowie, Bystrem i Chmielu — należy do grupy stosunkowo licznie zachowanych obiektów nawiązujących do tzw. stylu narodowego. Z kolei cerkwie w Czarnej i Rabem reprezentują nurt klasycystyczny architektury cerkiewnej a cerkwie w Smolniku i Liskowatem należą do nielicznie już zachowanych w Polsce cerkwi bojkowskich.. Unikalnym rozwiązaniem architektonicznym charakteryzuje się cerkiew w Michniowcu.
Jedyną świątynią rzymskokatolicką jest kościół w Średniej Wsi nawiązujący (pomimo przekształceń dokonanych w XX w.) do tradycji średniowiecznego budownictwa drewnianego.


[ ] PRZEBIEG TRASY (km)
0 km USTRZYKI DOLNE - centrum
[cerkiew, synagoga]
wjazd na drogę krajową nr 84 w kierunku Krościenka

3 km Brzegi Dolne - skrzyżowanie drogi krajowej nr 84 z drogą lokalną do Dźwiniacza
zjazd z trasy do cerkwi w Łodynie
  » skręt w lewo na drogę lokalną do Dźwiniacza Brzegi Dolne - cerkiew
         2 km skrzyżowanie dróg lokalnych
                  » skręt w lewo do Łodyny
                     1 km Łodyna - cerkiew po lewej stronie drogi

9 km Krościenko - cerkiew

9,5 km Krościenko - skrzyżowanie drogi krajowej nr 84 z drogą nr 890
  » skręt w lewo na drogę nr 890

12 km Liskowate
       150 m Liskowate - cerkiew po prawej stronie drogi

19 km Jureczkowa - cerkiew
24 km Wojtkowa - cerkiew po lewej stronie drogi możliwość dojazdu do kościoła w Nowosielcach Kozickich

32,5 km Roztoka - cerkiew po prawej stronie drogi

35,5 km Kuźmina - cerkiew po lewej stronie drogi

35,5 km Kuźmina - skrzyżowanie drogi nr 890 z drogą krajową nr 28
  » skręt w lewo i wjazd na drogę krajową nr 28 w kierunku Sanoka

43 km Tyrawa Wołoska - możliwość dojazdu do cerkwi w Rakowej
Połączenie z trasą II. sanoko-dynowską

55 km Załuże - skrzyżowanie drogi krajowej nr 28 z drogą lokalną w kierunku Leska
[Załuże - ruiny zamku Sobień]

59,5 km Monasterzec - cerkiew

64,5 km skrzyżowanie drogi lokalnej z drogą krajową nr 84
  » skręt w lewo i wjazd na drogę krajową nr 84 do Leska

65,5 km Lesko - skrzyżowanie drogi krajowej nr 84 z drogą nr 893 w kierunku Hoczwi
[Lesko - zamek Kmitów, kościół parafialny, dawna synagoga]
  » skręt w prawo na drogę nr 893

73 km Hoczew [kościół parafialny]
  » skręt w lewo i wjazd na drogę nr 894 w kierunku Polańczyka

74,5 km Średnia Wieś - kościół po lewej stronie drogi

77,5 km Berezka Możliwość dojazdu do cerkwi w Bereźnicy Wyżnej i Górzance

82,5 km skrzyżowanie drogi nr 894 z drogą nr 895 w kierunku Soliny
  » skręt w lewo i wjazd na drogę nr 895 do Soliny

95,5 km Orelec - cerkiew
100 km Uherce Mineralne - skrzyżowanie drogi nr 895 z drogą krajową nr 84
[Uherce Mineralne - kościół parafialny]
  » skręt w prawo i wjazd na drogę krajową nr 84 w kierunku Ustrzyk Dolnych

104 km Olszanica[Olszanica - zespół pałacowy] możliwość dojazdu do cerkwi w Wańkowej

108 km Stefkowa - cerkiew po lewej stronie drogi

115 km Ustianowa Górna
  » skręt w prawo do cerkwi w Ustianowej Górnej
         400 m Ustianowa Górna - cerkiew

115,5 Ustrzyki Dolne (ul. 1 Maja) zjazd z trasy do cerkwi w Równi
  » skręt w prawo w kierunku Równi (w ul. Przemysłową)
      » 1 km skręt w lewo w kierunku Równi
          » 2 km skręt w lewo na drogę prowadzącą do cerkwi
              » 200 m Równia - cerkiew

118,5 km Ustrzyki Dolne

Trasa III A. Wariant USTRZYCKI

0 km Ustrzyki Dolne (centrum - ul. 29 listopada)

1 km Ustrzyki Dolne
  » skręt w prawo i zjazd z ul. 29 listopada w ul. Fabryczną (droga nr 896) w kierunku Ustrzyk Górnych

4 km możliwość dojazdu do cerkwi w Jałowem i Bandrowie Narodowym

10 km Hoszów - cerkiew po prawej stronie drogi

10,5 km możliwość dojazdu do cerkwi w Hoszowczyku
13,5 km Rabe - cerkiew po lewej stronie drogi

16,5 km Żłobek - cerkiew po lewej stronie drogi

19,5 km Czarna - skrzyżowanie drogi nr 896 z drogą do Czarnej Dolnej
  » skręt w prawo i wjazd na drogę do Czarnej Dolnej
     » 300 m Czarna - cerkiew po prawej stronie

19,7 km Czarna - skrzyżowanie drogi nr 896 z drogą do Michniowca zjazd z trasy do cerkwi w Michniowcu i Bystrem
  » skręt w lewo i wjazd na drogę do Michniowca
        7 km Michniowiec skrzyżowanie dróg (skręt w lewo - do cerkwi w Bystrem; skręt w prawo - do cerkwi w Michniowcu)
            » skręt w lewo - dojazd do cerkwi w Bystrem
            » 0,5 km skręt w lewo, przejazd przez most

8,5 km Bystre - cerkiew
  » skręt w prawo - dojazd do cerkwi w Michniowcu
        300 m - skręt w lewo i wjazd na drogę polną do cerkwi
        100 m - Michniowiec - cerkiew        19,8 km Czarna - skrzyżowanie drogi nr 896 z drogą nr 894
zjazd z trasy do cerkwi w Polanie
  » skręt w prawo i wjazd na drogć nr 894 w kierunku Polany
      » 17 km Polana - skręt w prawo na drogą dojazdową do cerkwi w Polanie
          200 m Polana - cerkiew

34,5 km Smolnik
  » skręt w lewo i wjazd na drogę dojazdową do cerkwi
      900 m Smolnik - cerkiew
35,5 km skrzyżowanie drogi nr 896 z drogą lokalną do Chmiela
  » skręt w prawo i wjazd na drogę lokalną do Chmiela

43 km Chmiel - cerkiew po lewej stronie drogi

Szlak Arcitektury Drewnianej na Podkarpaciu trasa 2 (SANOCKO-DYNOWSKA)

  Trasa o długości 80 km prowadzi z Sanoka przez Tyrawę Wołoską, Mrzygłód do Dydni gdzie łączy się z trasą I. krośnieńsko-brzozowską oraz z alternatywną trasą II a - Dydnia-Dynów-Bircza.
  Trasa II biegnie doliną Sanu, wśród malowniczych wzniesień Gór Słonnych (w obrębie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych) oraz Pogórzy Dynowskiego i Przemyskiego. Początkowy odcinek drogi, z Sanoka do Tyrawy Wołoskiej, prowadzi grzbietem głównego pasa Gór Słonnych ostrymi serpentynami (15 zakrętów) i stanowi bardzo atrakcyjny widokowo fragment trasy. Inną atrakcję stanowi przeprawa promowa z Ulucza do Witryłowa. Wytypowanymi reprezentantami architektury drewnianej na trasie szlaku są cerkwie w Hołuczkowie, Siemuszowej, Tyrawie Solnej, Hłomczy, Łodzinie, Dobrej Szlacheckiej, Uluczu, Jurowcach i Czerteżu.Trasa pokrywa się częściowo z istniejącym szlakiem turystycznym "Szlak Ikon - Dolina Sanu" (na odcinku Hołuczków-Siemuszowa, Tyrawa Solna-Łodzina oraz Dobra Szlachecka-Ulucz).
Na trasie szlaku oprócz obiektów sakralnych zwiedzić możemy miasteczko Mrzygłód z zachowaną drewnianą zabudową oraz Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.







[ ] PRZEBIEG TRASY (km)

0 km SANOK - centrum (ul. Mickiewicza)
[Sanok - zamek (ob. Muzeum Historyczne), zespół klasztorny franciszkanów, cerkiew, dawny zajazd (ob. dyrekcja Muzeum Historycznego)]

1 km » skręt w lewo na drogę do Przemyśla nr 28

2,5 km » skręt w prawo przy moście na Sanie na drogę do Przemyśla

22 km Tyrawa Wołoska - skrzyżowanie drogi nr 28 z drogą lokalną do Mrzygłodu
[Tyrawa Wołoska - kościół parafialny]
[przejazd przez Park Krajobrazowy Gór Słonnych]
  » skręt w lewo na drogę lokalną do Mrzygłodu

25 km » skręt w lewo na drogę do Hołuczkowa
       1 km Hołuczków
       100 m Hołuczków - cerkiew po prawej stronie drogi

27 km Siemuszowa
  » skręt w lewo do cerkwi w Siemuszowej
         » 0,5 km skręt w prawo na drogę polną do cerkwi w Siemuszowej
               » 250 m Siemuszowa - cerkiew po lewej stronie drogi

30 km Tyrawa Solna
  » skręt w lewo na drogę prowadzącą do cerkwi
         350 m Tyrawa Solna - cerkiew po prawej stronie drogi

31,5 km Mrzygłód
  » skręt w prawo (za mostem na Sanie) w kierunku rynku w Mrzygłodzie

32 km Mrzygłód - zespół drewnianej zabudowy
        [Mrzygłód - kościół parafialny, cerkiew]

33 km Hłomcza - cerkiew, ok. 60 m po lewej stronie drogi

33 km Hłomcza - skrzyżowanie z drogą lokalną do Łodziny zjazd z trasy do cerkwi w Łodzinie
  » skręt w lewo do cerkwi w Łodzinie
         3 km Łodzina - cerkiew

33 km Hłomcza - skrzyżowanie z drogą lokalną do Łodziny prosto drogą lokalną w kierunku Dobrej

35 km Dobra Szlachecka
  » skręt w prawo do cerkwi
         200 m Dobra Szlachecka - cerkiew po prawej stronie drogi

39 km Ulucz
Ulucz - cerkiew (pieszo pod górę) po prawej stronie

39,5 km Ulucz
  » skręt w lewo w kierunku przeprawy promowej do Witryłowa

42 km Witryłów (dawne PGR)
  » skręt w lewo do Witryłowa

43 km Witryłów - cerkiew

45 km skrzyżowanie dróg lokalnych
skręt w prawo w kierunku Dydni Końskie - cerkiew

47 km Krzywe - cerkiew

52 km skrzyżowanie drogi lokalnej z Witryłowa z drogą nr 835
połączenie z wariantem trasy II a. dynowsko-birczańską
  » skręt w lewo na drogę nr nr 835 do Dydni

53 km Dydnia - połączenie z trasą I. krośnieńsko-brzozowską

64 km Grabownica Starzeńska skrzyżowanie drogi nr 835 z drogą nr 886
[Grabownica Starzeńska - pałac]
  » skręt w lewo na drogę nr 886 w kierunku Sanoka

72 km Jurowce - cerkiew po lewej stronie drogi

75 km Czerteż
  » skręt w lewo na drogę do cerkwi
        300 m Czerteż - cerkiew
[możliwożć dojazdu do cerkwi w Kostarowcach]

80 km SANOK
Muzeum Budownictwa Ludowego (po przeciwnej stronie Sanu)


TRASA II. A - wariant (DYNÓW-BIRCZA)

0 km skrzyżowanie drogi lokalnej z Witryłowa z drogą nr 835
  » skręt w prawo i wjazd na drogę 835 w kierunku Dynowa

2 km Krzemienna - cerkiew


4 km skręt do Obarzymia
  » 2 km skręt w lewo z drogi nr 835 na drogę lokalną do Obarzymia
      2,5 km Obarzym - cerkiew po prawej stronie drogi

20 km Dynów
[Dynów - kościół]
skręt w prawo, przejazd przez most na Sanie
za mostem skręt w prawo na Siedliska

23 km [Dąbrówka Starzeńska - ruiny zamku]

26,5 km Siedliska - cerkiew

38 km skrzyżowanie dróg lokalnych do Piątkowej i do Lipy
zjazd z trasy do cerkwi w Piątkowej
  » w lewo do Jawornika Ruskiego
         0,5 km Jawornik Ruski - cerkiew
                » 9 km Piątkowa - skręt w prawo i wjazd na drogę do cerkwi
                          » 50 m Piątkowa - cerkiew po prawej stronie drogi

38 km skrzyżowanie dróg lokalnych do Piątkowej i do Lipy
skręt w prawo w kierunku Lipy

45 km skrzyżownie z drogą lokalną do Brzeżawy zjazd z trasy do cerkwi w Brzeżawie
  » skręt w prawo do Brzeżawy
          » 3 km Brzeżawa - cerkiew - po prawej stronie drogi

46,5 km Lipa - cerkiew

49,5 km Malawa - skrzyżowanie drogi lokalnej z drogą
[Malawa - cerkiew drewniano-murowana]

52,5 km Bircza

59 km Kuźmina - połącznie z trasą II. ustrzycko-leską

Szlak Arcitektury Drewnianej na Podkarpaciu trasa 1

    Trasa o długości 134 km prowadzi z Krosna przez Lutczę w kierunku Brzozowa, następnie do Grabownicy Starzeńskiej i Dydni, gdzie łączy się z trasą nr II rejon sanocko-dynowski. Trasa nr I wiedzie następnie drogami lokalnymi m.in. przez Jaćmierz, Haczów oraz przez dwie miejscowości uzdrowiskowe: Rymanów Zdrój i Iwonicz Zdrój.
  Trasa nr I wiedzie początkowo przez tereny Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego będącego niezwykle atrakcyjnym fragmentem Pogórza Dynowskiego. W Lutczy trasa prowadzi w kierunku Domaradza, a następnie na pd.-wsch., w górę doliny Stobnicy. Dalej obejmuje tereny Pogórza Dynowskiego, następnie kieruje się na pd.-zach. obejmując tereny Kotliny Sieniawsko-Rymanowskiej, północną krawędź Beskidu Niskiego oraz przebiega przez Kotlinę Krośnieńską. Są to tereny urozmaicone krajobrazowo, bogate w obiekty zabytkowe i pamiątki historyczne.
  Trasa ta obejmuje między innymi swym zasięgiem grupę obiektów, które należą do najstraszych zachowanych kościołów drewnianych i charakteryzują się wybitnymi walorami architektonicznymi. Do wymienionej grupy zaliczyć możemy m.in. kościoły: w Haczowie, Humniskach, Iwoniczu, Bliznem, Golcowej, Domaradzu.
Na trasie szlaku występują także dwie późnobarokowe świątynie - w Jaćmierzu i Jasienicy Rosielnej, należące do nielicznych kościołów drewnianych z dwuwieżową fasadą zachodnią, nawiązującą do architektury murowanej.
  Z kolei kościół w Jabłonce i plebania w Dydni reprezentują tzw. styl zakopiański.
Trasa krośnieńsko-brzozowska wiedzie też przez Iwonicz Zdrój i Rymanów Zdrój z niezwykle charakterystyczną drewnianą zabudową uzdrowiskową.


[ ] PRZEBIEG TRASY (km)
0 km KROSNO - kościół św. Wojciecha
wjazd na drogę nr 991 Krosno -Lutcza
      [na trasie w Korczynie neogotycki kościół, przed Czarnorzekami przejazd obok rezerwatu  skalnego „Prządki”, w lewo - ok. 1,5 km z rozgałęzienia dróg ruiny zamku Kamieniec, przejazd przez teren Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego, w Krasnej po lewej stronie drogi murowana cerkiew]

18,5 km Żyznów
zjazd z trasy do cerkwi w Bonarówce
   » skręt w lewo na drogę lokalną do Żyznowa
              2 km - w Żyznowie, skręt w lewo do Bonarówki
              4,5 km Bonarówka - cerkiew po prawej stronie drogi

19, 5 km Lutcza
   » skręt w prawo z drogi nr 991 na drogę dojazdową do kościoła
              150 m Lutcza - kościół

20,5 km Lutcza - wjazd na drogę krajową nr 9 Rzeszów-Barwinek

25 km zjazd z trasy do kościoła w Golcowej
     przed Domaradzem skrzyżowanie dróg nr 9, 884 i drogi lokalnej do Przysietnicy
  » prosto drogą lokalną w kierunku na Przysietnicę
            4,5 km Golcowa - kościół po prawej stronie drogi

25 km skrzyżowanie dróg nr 9 i 884
  » skręt w prawo i wjazd na drogę krajową nr 9 do Domaradza

25,5 km Domaradz
  » skręt w prawo z drogi krajowej nr 9 na drogę dojazdową do kościoła
           100 m Domaradz - kościół

28 km skrzyżowanie dróg nr 9 i 886 Rzeszów-Sanok
  » skręt w lewo i wjazd na drogę nr 886

30 km Blizne zjazd z trasy do kościoła w Jasienicy Rosielnej
     skrzyżowanie drogi nr 886 z drogą lokalną do Jasienicy Rosielnej
  » skręt w prawo i wjazd na drogę lokalną do Jasienicy Rosielnej
          2 km - Jasienica Rosielna
              » skręt w lewo na drogę lokalną w kierunku Orzechówki
               300 m Jasienica Rosielna - kościół po lewej stronie drogi

31,5 km Blizne - skrzyżowanie drogi nr 886 z drogą dojazdową do kościoła
  » skręt w prawo i wjazd na drogę dojazdową doo kościoła
         100 m Blizne - kościół
       [na trasie pomiędzy Bliznem a Humniskami: Stara Wieś - kościół popauliński, po lewej stronie drogi; » dojazd do drewnianej willi - dawnej rezydencji biskupiej w Przysietnicy; Brzozów - kolegiata, po lewej stronie drogi]

43 km Humniska - skrzyżowanie drogi nr 886 z drogą dojazdową do kościoła
  » skręt w prawo z drogi 886
        300 m Humniska - kościół
       [we wsi także zespół dworsko-parkowy]
           [» dojazd do drewnianego kościoła w Górkach]
45,5 km Grabownica Starzeńska [pałac] zjazd z trasy do kościoła w Jabłonce i plebani w Dydni
  » skręt w lewo z drogi 886 na drogę 835 z Grabownicy Starzeńskiej do Dynowa
        6 km Jabłonka - kościół po prawej stronie drogi 835
             » 11 km skręt w prawo z drogi 835 do kościoła w Dydni
                    300 m Dydnia-plebania
[w Dydni d. drewniany spichlerz plebański, neogotycki kościół, zespół dworsko-parkowy]

53 km skrzyżowanie drogi nr 886 z drogą lokalną do Strachociny
  » skręt w prawo i wjazd na drogę lokalną w kierunku Strachociny

57 km skrzyżowanie dróg lokalnych
  » skręt w prawo na skrzyżowaniu dróg lokalnych w Strachocinie

60 km skrzyżowanie dróg lokalnych
  » skręt w prawo na skrzyżowaniu dróg lokalnych w kierunku Jaćmierza

63 km Jaćmierz
  » na Rynku w Jaćmierzu skręt w prawo
       100 m Jaćmierz - kościół po prawej stronie ulicy
[w Jaćmierzu drewniana zabudowa małomiasteczkowa, drewniany kościół narodowo-katolicki ]
68 km Wzdów - skrzyżowaniu dróg lokalnych [pałac]
  » skręt w prawo i wjazd na drogę lokalną w kierunku Jasionowa

70,5 km Jasionów skrzyżowanie drogi lokalnej z drogą nr 887 Brzozów-Rymanów » skręt w lewo i wjazd na drogę 887 w kierunku Trześniowa
[» dojazd do drewnianego kościoła w Zmiennicy]
77,5 km Trześniów-zespół dworski po prawej stronie drogi nr 887 Brzozów-Haczów

83 km Haczów - skrzyżowanie dróg lokalnych
  » skręt w lewo na skrzyżowaniu dróg lokalnych w kierunku mostu na Wisłoku
  » po ok. 200 m skręt w prawo
         200 m Haczów-kościół [zespół dworsko-parkowy w Haczowie]

87 km skrzyżowanie drogi lokalnej z Haczowa z drogą krajową nr 9
  » skręt w lewo i wjazd na drogę krajową nr 9 w kierunku Miejsca Piastowego

93 km zjazd z drogi krajowej nr 9
  » skręt w lewo i wjazd na drogę lokalną do Targowisk

95 km Targowiska - skrzyżowanie dróg lokalnych
  » skręt w prawo na skrzyżowaniu dróg lokalnych
         600 m Targowiska-kościół po lewej stronie drogi
[dwór drewniany w Targowiskach]

99,5 km Wróblik Szlachecki - cerkiew po lewej stronie drogi

99,8 km skrzyżowanie drogi lokalnej z Targowisk z drogą nr 887
  » skręt w prawo i wjazd na drogę 887 w kierunku Rymanowa

105 km Rymanów [ruiny synagogi, kościół, dwór, kirkut] zjazd z trasy do Rymanowa Zdroju, kościoła w Króliku Polskim i cerkwi w Bałuciance
  » w Rymanowie w Rynku skręt w prawo na drogę 887 Rymanów-Daliowa w kierunku do Daliowej
       3 km Rymanów Zdrój-zespół zabudowy
       9,5 km Królik Polski - kościół po lewej stronie drogi
  » powrót drogą 887 w kierunku Rymanowa
       2 km skręt w lewo z drogi 887 na drogę lokalną do Bałucianki
       3,5 km skręt w prawo na drodze lokalnej w Bałuciance
       400 m Bałucianka - cerkiew po lewej stronie drogi

108 km skrzyżowanie drogi krajowej nr 28 z drogą lokalną do Klimkówki
  » skręt w lewo na drogę lokalną do Klimkówki

109 km Klimkówka - kościół parafialny po lewej stronie drogi

110 km w Klimkówce 1 km przez wieś w kierunku Iwonicza Zdroju
  » skręt w lewo z drogi lokalnej na drogę polną
        1 km Klimkówka - kościół filialny po lewej stronie drogi

113 km Iwonicz Zdrój -skręt w lewo do centrum Iwonicza Zdroju

113,5 km Iwonicz Zdrój - zespół zabudowy i kościół parafialny

118 km IwoniczIwonicz - kościół po lewej stronie drogi
[zespół pałacowo-parkowy w Iwoniczu]
  » 200 m skręt w lewo na drogę lokalną do Rogów

121,5 km Rogi
  » skręt w lewo z drogi lokalnej
 50 m Rogi - kościół parafialny

122 km skrzyżowanie drogi krajowej nr 9 z drogą lokalną Rogi-Wrocanka zjazd z trasy do kościoła w Wietrznie
  » skręt w lewo na drogę krajową E 9
       » 1,6 km skręt w prawo z drogi krajowej E 9 na drogę lokalną do Bóbrki
           » 3,2 km skręt w lewo na skrzyżowaniu dróg lokalnych
                » 5,2 km skręt w prawo do kościoła w Wietrznie
                      200 m Wietrzno-kościół po prawej stronie drogi

124,5 km Wrocanka - skrzyżowanie dróg lokalnych
  » skręt w lewo na drodze lokalnej we Wrocance
       » 800 m skręt w prawo do kościoła we Wrocance
               300 m Wrocanka - kościół

134 km KROSNO
[kościół farny, kościół franciszkanów, kościół kapucynów,
rynek - zabudowa]

Mała obwodnica bieszczadzka

Zakładając, że będziemy poruszać się trasą małej obwodnicy należy przypomnieć, że biegnie ona z Leska, przez Hoczew, Myczków, następnie bokiem omija Solinę, wjeżdża do Polańczyka, a dalej przez Wołkowyję, Rajskie, Sakowczyk i Czarną skręca do Cisnej, aby stamtąd udać się ponownie do Leska.

Rozpoczynając wyprawę w Lesku nie zapomnijmy zwiedzić zamku z początku XVIw. Zamek został założony w związku z przeniesieniem swej siedziby z pobliskiego Sobienia przez rodzinę Kmitów, głównie ze względu na fakt, iż zamek w Sobieniu był położony na dość wysokiej górze i nie miał w związku z tym dogodnych warunków do rozbudowy.

Rynek w Lesku. W głębi ratusz.
foto: Piotr Szechyński

Zamek w Lesku to zamek typowo bastejowy, który powstał na planie czworoboku z basztami i bastejami. Basteja, jest to półokrągła budowla wysunięta na zewnątrz linii umocnień. Do dnia dzisiejszego zachowała się tylko jedna basteja, na północno-zachodnim narożu zamku. Obiekt pełni obecnie funkcję hotelu.

Hoczew. Trasa małej obwodnicy zimą.
foto: Piotr Szechyński

Zostawiamy Lesko, jedziemy bokiem Huzeli (zaraz za mostem przez San (min.wyciąg narciarski - po prawej), cały czas wzdłuż Sanu, następnie mijamy Łączki (kawałek za Łączkami, po prawej stronie drogi jest dość ładny zajazd oraz hotel "Salamandra") i za chwilę wjedziemy do Hoczwi.

W Hoczwi kierujemy się na Polańczyk, przejeżdżając most na Hoczewce, dalej przejeżdżamy przez Średnią Wieś (zabytkowy drewniany kościół z II poł. XVIw., najstarszy na tym terenie), Berezkę, Myczków i zostawiając po lewej zjazd do Soliny, osiągamy Polańczyk. Wjeżdżając do Polańczyka, zaczynamy doceniać walory widokowe tej trasy.

Widok z drogi w kierunku jeziora.
foto: Piotr Szechyński

Mniej więcej ze skrzyżowania z drogą w lewo, prowadzącą do Polańczyka-Zdroju, gdzie znajduje się kilka ładnych i dużych ośrodków wypoczynkowych, min. Panorama, Dedal i Atrium, mamy przepiękny widok na Zalew Soliński, a warto pamiętać, że ze względu na jego długość, liczne zatoki, oraz pobliskie wzniesienia, niewiele jest miejsc z których widać tak dużą część jeziora. Przed nami po lewej stronie zalewu malutka wyspa, a na wprost min. wojskowy ośrodek wypoczynkowy "Jawor" (bywał tam swojego czasu min.Lech Wałęsa).

Jeżeli mamy ochotę posiedzieć nad wodą, lub się wykąpać wjeżdżamy albo właśnie w stronę ośrodków i zostawiając na parkingu samochód schodzimy którymś z licznych tu zejść w stronę jeziora, na przystań np.ośrodka Atrium lub Dedal, gdzie jest min. pływający basen, albo jedziemy kawałek dalej trasą obwodnicy, aż do zjazdu na prom (po lewej stronie drogi) i jedziemy nim do samego końca. Można tam i popływać i posiedzieć nad wodą. Campingów, pól namiotowych itp. nie sposób tu wymieniać, bowiem znajdują się dosłownie co kawałek. Prom "napędzany" był od początku ręcznie, tzn. przeciągano linę, coś podobnego do "kirforka". Promem można dostać się na tzw. wyspę "Energetyka".

Widok na Jawor z drogi w Polańczyku.
foto: Piotr Szechyński

Opuszczamy powoli Polańczyk, jedziemy w stronę Wołkowyji. Co chwilę po lewej stronie drogi, to znika, to pojawia się ponownie jezioro solińskie. Do Wołkowyji zjeżdżamy ostro z górki i na zakręcie proponuję na chwilę się zatrzymać (parking po lewej). Po lewej stronie (na skrzyżowaniu) min. "knajpka" Kuźnia, oraz dróżka prowadząca nad wodę. Ze względu na to, że jest to dość płytka zatoka (zależy to jeszcze od aktualnego poziomu wody), aby znaleźć miejsce do kąpieli i poleniuchowania na słońcu, musimy przejść jakieś 500m. (dla niektórych zmotoryzowanych to pewnie i tak za dużo ;-)). Jest tam wygrodzony basenik, wypożyczalnia sprzętu wodnego, oraz "posterunek" WOPR - dyżury ratowników.

Kilkadziesiat metrów za skrzyżowaniem, po prawej stronie miejsce po cerkwi, dawny cmentarz oraz dzwonnica parawanowa. Jeśli już odpoczęliśmy, jedziemy dalej. Tuż po wjeździe pod pierwszy podjazd - po lewej smażalnia ryb - raczej smacznie i niezbyt drogo. Poniżej smażalni pole namiotowe, położone na zboczu - jego mieszkańcy mają dość ładny widok na całą zatokę. Po kolejnych pięciuset metrach jazdy, zjazd w lewo na kolejne pole namiotowe, jednak polecam go tylko przy wysokim stanie wody w zbiorniku, ponieważ w przeciwnym wypadku, pozostanie nam taplanie się w mule (w sumie za kąpiele błotne, niektórzy płacą ciężkie pieniądze ;-))

Zostawiając w tyle Wołkowyję, za chwilę natkniemy się na jeden, a zaraz po nim drugi most. W tym miejscu Solinka wpada do Zalewu. Pomiędzy mostami, po prawej, jest bardzo spokojne pole namiotowe, otoczone niejako z trzech stron wodą - polecam (także ze względu na ceny). Tuż za drugim mostem zaczyna się Bukowiec. Kiedyś stała tu cerkiew, dziś zostały po niej tylko ruiny a właściwie sama podmurówka. Z Bukowca bierze też początek droga "na skróty" do Cisnej. Wiedzie przez Terkę, Polanki i Buk, cały czas przecinając raz po raz bieg Solinki. Trasa jest bardzo ładna, mocno skraca drogę do Cisnej, posiada również wspaniałe walory widokowe - zwłaszcza jeśli chodzi o przełomy Solinki. Do niedawna stan drogi był fatalny, dziura na dziurze. Obecnie jest tu nowiutki asfalt i przejazd ta trasa nie stanowi problemu. Wzdłuż drogi jest sporo pól namiotowych oraz miejsc, gdzie można się zatrzymać i posiedzieć w umiarkowanym spokoju nad rzeczką, podziwiając otaczającą nas przyrodę.

W rezerwacie "Sine Wiry".
foto: Piotr Szechyński

Odbiegliśmy troszkę od tematu, ponieważ ta droga nie należy do małej obwodnicy, jednak skoro już tutaj jesteśmy, warto odnotować także fakt, iż w Terce (na samej górze, naprzeciw sklepu) znajdują się ruiny murowanej dzwonnicy z XIXw, która należała do cerkwi, oraz przycerkiewny cmentarz. Mniej więcej w połowie drogi między Terką, a Bukiem znajduje się początek drogi do rezerwatu Sine Wiry (po prawej będzie parking, płatny - co w tych okolicach jest rzadkością). Kawałek za parkingiem, w miejscu gdzie zaczyna się droga do rezerwatu, też jest sporo miejsca do parkowania, jednak stoi tam zakaz wjazdu - generalnie można zaparkować, bo nikt tego nie sprawdzi, ale lepiej trzymać się przepisów, a jeżeli już tam parkować to całkiem z boku, tak aby nie zastawić drogi wjazdowej. Jeżeli mamy ochotę na dłuższy spacer zostawiamy samochód i zaczynamy wędrówkę, należy się przygotować na dobre 2h marszu, jednak warto, ponieważ spotkamy dziką, niezmąconą cywilizacją przyrodę (nie dotyczy wakacji oraz długiego majowego weekendu), wspaniałą roślinność, a przy odrobinie szczęścia także przedstawicieli bieszczadzkiej fauny. Trasa biegnie cały czas wzdłuż potoku Wetlina, który w tym miejscu jest bardzo bystry i rwący, co kawałek tworzą się niewielkie wodospady, a szumi miejscami tak głośno, że nic dokoła nie słychać. Rezerwat przyrody Sine Wiry leży dokładnie pomiędzy szczytem Połomy i Pereszliby. Proponuję (dla zmotoryzowanych, którzy muszą wrócić do samochodu), założyć sobie dojście do miejsca, gdzie Wetlina naniosła sporą ilość kamieni, coś w rodzaju kamiennej plaży, długiej na 50 a szerokiej ok.20 metrów - nie sposób nie zauważyć. Obok wiata, gdzie można schronić się w razie deszczu.

Tuż poniżej tego miejsca, bardzo silny nurt, przebijający się przez większe głazy, robiący sporo hałasu - przyjemny widok. A kto pamięta co było w tym miejscu kiedyś? To właśnie tu znajdowało się Jeziorko Szmaragdowe, niewiele urokiem ustępujące jeziorkom duszatyńskim. Pamiętam go jeszcze z czasów, kiedy można tu było dojechać samochodem, a ryby łowić choćby przez okno. Szkoda, że na zawsze zniknęło z mapy Bieszczadów. Jeszcze do dziś spotkać można nieszczęsnych turystów, którzy zziajani, z językiem do kolan, stojąc w tym miejscu, pytali czy daleko jeszcze do Jeziora Szmaragdowego... . Kilkaset metrów dalej znakowana ścieżka widokowa i zejście na właściwe "Sine Wiry" - mając czas warto tam również podejść. Gdybyśmy poszli drogą dalej prosto, wyszlibyśmy w Kalnicy. Po powrocie na parking wracamy albo do Bukowca, albo jedziemy w drugą stronę do Cisnej, przez Dołżycę.

My jednak jesteśmy na trasie małej obwodnicy, w związku z tym zapominamy o w/w drodze i mijając Bukowiec, następnie Sakowczyk, Rajskie (pomiędzy Rajskim, a Olchowcem serpentyny), Olchowiec i zjeżdżamy do Chrewtu. W Chrewcie, nad zatoką znajduje się spore pole namiotowe, camping, wygrodzony basen z ratownikiem itp. Warto zatrzymać się tu nawet na dłużej. Dodatkowo na polu namiotowym są sanitariaty i prysznice, co w Bieszczadach nie jest wcale (jeszcze) takie powszechne. Ten fragment jeziora solinskiego, należy chyba do najpłytszych. Przy niskim poziomie wody, widziałem jak krowy przechodziły na drugi brzeg zatoki.

Oddany w roku 2009 punkt widokowy na Lutowiska.
foto: P. Szechyński

Z Chrewtu udajemy się przez Polanę prosto do Czarnej, a stamtąd skręcamy już na Ustrzyki Górne. W Czarnej mała obwodnica pokrywa się z wielką obwodnicą. Odcinek z Czarnej do Lutowisk, a szczególnie z Lutowisk przez Smolnik, Pszczeliny, Stuposiany do Ustrzyk Grn. jest przepiękny krajobrazowo. Widać stąd niemal wszystkie najwyższe bieszczadzkie szczyty. Po drodze wiele miejsc noclegowych, campingów itp. W samych Ustrzykach G. hotel, oraz dość duży camping (powiedzmy, że w centrum) z sanitariatami, możliwością podłączenia prądu, wynajęcia domku itd. Ceny dość wysokie, no ale to serce Bieszczadów, dlatego fakt ten chyba nie dziwi. Z Ustrzyk "lecimy" na Berehy Górne, mając po lewej w oddali Małą i Wielką Rawkę, a po prawej Połoninę Caryńską. Z Berehów Górnych (Brzegów Górnych) jedziemy do Wetliny. Po drodze napotkamy wspaniałe serpentyny, które warto choć raz przejechać. Gdy wyjedziemy pod serpentyny, po prawej Połonina Wetlińska, a po lewej parking. Tu można zostawić samochód i zrobić sobie wycieczkę na połoninę. Podejście jest dosyć strome, jednak czasowo wychodzi to bardzo dobrze, a ze szczytu połoniny widoki są wspaniałe.

Wetlina.
foto: Piotr Szechyński

Z parkingu jedziemy do Wetliny, znowu serpentynami, lecz tym razem w dół. Po chwili osiągniemy Wetlinę (uwaga na pieszych, łażą całą szerokością drogi ;-)). W Wetlinie ruch jest spory, prawie jak w Ustrzykach, noclegów sporo, ale w sezonie możemy mieć problem. Z Wetliny jedziemy już na Cisną, przez Dołżycę. Od Dołżycy do Cisnej, po lewej stronie, nad rzeczką , także sporo pól namiotowych, niektóre zresztą dość ładnie położone. Ten odcinek, ze względu na wąską i dość krętą (choć płaską) drogę, jest również niebezpieczny, ze względu na pieszych. Z Cisnej udajemy się z powrotem do Hoczwi, przez Baligród i Jabłonki. W Jabłonkach pomnik generała Świerczewskiego, oraz zaznaczone głazami miejsca gdzie został trafiony kulami, gdy upowcy urządzili tutaj zasadzkę. Miejsce to znajduje się jak widać między dwoma wzgórzami. Upowcy w sile dwóch sotni, Chrynia (Chrina) i Stiacha, usadowili się po obu stronach drogi i otworzyli ogień do przejeżdżających samochodów. Okoliczności śmierci gen.Świerczewskiego nie zostały do dnia dzisiejszego ostatecznie wyjaśnione, ponieważ podejrzewa się, że zamach został dokonany przy pomocy nie tylko band UPA, ale to zostawmy panu Wołoszańskiemu z Sensacji XX wieku a sami udajmy się dalej, mijając Hoczew, jesteśmy z powrotem w Lesku.

Źródło: http://www.twojebieszczady.pl 

Wielka obwodnica Bieszczadzka

Wielka Pętla, jak czasem nazywana jest ta trasa, biegnie z Leska przez Uherce Mineralne, Olszanice i Ustrzyki Dolne do Czarnej, Lutowisk, Ustrzyk Górnych, a następnie z Ustrzyk Górnych do Cisnej skąd przez Baligród wraca do Leska. Łączna długość tej trasy wynosi ok. 147km.

Lutowiska, wjazd od strony Czarnej.
foto: P. Szechyński

Zaczynając naszą wycieczkę w Lesku, jeżeli dysponujemy odrobiną czasu, możemy zwiedzić min. zamek założony tutaj z początkiem XVIw przez Piotra Kmitę i zabytkową synagogę z przełomu XVI/XVIIw. Obecnie synagoga nie spełnia swojej roli, jest natomiast wykorzystywana jako sala wystawowa. Synagoga jest pozostałością po dużej liczbie mieszkańców narodowości żydowskiej, którzy osiedlali się tutaj od początku XVw. W czasie drugiej wojny swiatowej zostali wymordowani przez hitlerowców. Niewątpliwym zabytkiem godnym odwiedzenia jest także znajdujący się w Lesku, jeden z największych w Małopolsce kirkut (cmentarz żydowski). Za Leskiem tuż przed miejscowoscią Glinne, po prawej stronie drogi spotkamy słynny Kamień Leski z którym związanych jest kilka legend. Kamień Leski jest skałą zbudowaną z piaskowca krośnieńskiego, został on ukształtowany przez znajdujący się kiedyś w tym miejscu kamieniołom. Kamień Leski został uznany pomnikiem przyrody.

Uherce Mineralne - wodospad na Olszance.
foto: P. Szechyński

Przejeżdżamy Glinne i udajemy się do miejscowości Uherce Mineralne. Trasa obwodnicy biegnie troszkę bokiem, niemniej jednak warto do Uherzec na chwileczkę zajechać, aby zobaczyć znajdujący się tu kościół murowany z 1757 roku w którym jest do obejrzenia oryginalne późnobarokowe wyposażenie. Obok kościoła stoi dzwonnica z tego samego roku co kościół. Niedaleko Uherzec znajduje się też rezerwat przyrody "Bobry w Uhercach" (dojeżdżamy tam skręcając na pierwszym skrzyżowaniu od strony Leska w prawo, przejeżdżamy tory i po ok. 1km jazdy powinniśmy się znaleźć w okolicy rezerwatu). Następnie wracamy w stronę Uherzec i jedziemy w kierunku Olszanicy. W Olszanicy napotkamy min. cerkiew z 1923, oraz znajdującą się obok cerkwi, parawanową dzwonnicę z dzwonem z 1630r. Inną atrakcją Olszanicy jest zespół dworski z pałacykiem, a wokół fragmenty fortyfikacji ziemnuch otoczonych fosą z drugiej połowy XVIw. Po opuszczeniu Olszanicy miniemy Stefkową Dolną i Górną, następnie Ustianową, która także dzieli się na Dolną i Górną (spotkamy tu m.in. pomnik lotników poległych w czasie II wojny światowej, zabytkową cerkiew drewnianą z 1792r w której obecnie mieści się kościół oraz znajdującą się obok murowaną kaplicę grobową rodziny Szemelowskich) i powoli wjeżdżamy do Ustrzyk Dolnych.

Ustrzyki Dolne.
foto: P. Szechyński

Ustrzyki są miastem, prawa miejskie otrzymały ok. roku 1727. Miasto to rozwinęło się głównie dzięki zbudowanej tu jeszcze w 1872r linii kolejowej Przemyśl - Budapeszt oraz rozwojowi przemysłu naftowego. W Ustrzykach znajduje się Muzeum Przyrodnicze oraz ośrodek Naukowo-Dydaktyczny Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Do ciekawszych zabytków Ustrzyk należy niewątpliwie cerkiew greckokatolicka z 1874r, kościół z początku naszego wieku, oraz zniszczony kirkut. Zostawiamy "stolicę" Bieszczadów, jak śpiewała o tym sympatycznym mieście grupa KSU i udajemy się przez Rabe (zabytkowa cerkiew z 1858r - obecnie kościół, cmentarz przycerkiewny). Na przełęczy nieopodal Rabego został w 1769r śmiertelnie ranny Franciszek Pułaski. Z Rabego przez Żłobek jedziemy do Czarnej. W Czarnej Wielka Obwodnica pokrywa się z "wpadającą" tu od strony Polańczyka i Wołkowyji - Małą Obwodnicą Bieszczadzką i odtąd jedziemy jednocześnie trasą obydwu obwodnic. W Czarnej znajduje się min. drewniana cerkiew św. Dymitra Męczennika z 1834r, która obecnie służy jako kościół. Z Czarnej zmierzamy w kierunku Lutowisk. W tym rejonie zaczynają się, ciągnące się w zasadzie, aż do Cisnej najlepsze walory widokowe Bieszczadów. Warto zaznaczyć, że Lutowiska były kiedyś miastem. Ta w sumie niewielka dziś miejscowość utraciła jednak prawa miejskie w 1919r. Kolejną ciekawostką niech będzie fakt, że gmina Lutowiska, jest największą obszarowo gminą w Polsce. W Lutowiskach znajduje się min. cmentarz żydowski oraz murowany kościół z 1920r. Wiosna 2009 oddany został w Lutowiskach punkt widokowy wraz z parkingiem, skąd roztacza się wspaniała panorama na Lutowiska oraz góry po stronie ukraińskiej. Z Lutowisk przez Smolnik, Stuposiany i Pszczeliny, jadąc cały czas wzdłuż potoku Wołosaty zmierzamy w kierunku Ustrzyk Górnych. Widoki w tej okolicy stają się coraz piękniejsze, po chwili będzie widać najwyższe bieszczadzkie szczyty z Tarnicą, Krzemieniem i Bukowym Berdem na czele, a przed samymi UG dobrze widoczna jest Połonina Caryńska. Czym bliżej Ustrzyk Górnych, tym więcej będziemy spotykać pól namiotowych, campingów oraz gospodarstw agroturystycznych.

Na serpentynach.
foto: J. Szechyńska

W samych Ustrzykach, pierwsze co napotkamy to pewnie wielki tłok, ale nie zapominajmy, że miejscowość ta jest chyba najbardziej obleganą obok Soliny, Polańczyka i Wetliny miejscowością w Bieszczadach. W samych Ustrzykach, a dokładnie w ich "centrum" znajduje się duży camping PTTK, z możliwością wynajęcia domku, podłączenia prądu oraz z pełnym zapleczem sanitarnym. Ceny pobytu są stosunkowo wysokie, bo w końcu to tylko camping, no może trochę lepiej urządzony od innych bieszczadzkich miejsc tego typu, ale pamiętajmy, że znajdujemy się niemal w sercu Bieszczadów.

Cisna, wyjazd w kierunku Baligrodu.
foto: P. Szechyński

Ustrzyki Górne są doskonałą bazą wypadową do pieszych wycieczek górskich. Biegną stąd szlaki min. na Tarnicę, Bukowe Berdo, Halicz i Rozsypaniec a także Połoninę Caryńską. Kilkaset metrów po minięciu wcześniej opisywanego campingu będzie skręt na Wołosate - w lewo. Planując wypad w góry, można podjechać do Wołosatego i rozpoczynając wędrówkę stamtąd przez wymienione wcześniej szczyty zejść do Ustrzyk. Między Ustrzykami Górnymi, a Wołosatem, po lewej stronie drogi znajduje się torfowisko "Wołosate". Natomiast w przeciwną stronę z Ustrzyk, prowadzi szlak pasmem połonin, przez połoninę Caryńską, Wetlińską, Hnatowe Berdo, dalej przełęczą im. Orłowicza na Smerek. Ponieważ jednak my jedziemy samochodem zostawiamy Ustrzyki Górne i nie skręcając na Wołosate jedziemy prosto w kierunku Berehów Górnych (serpentyny).

Po prawej stronie będziemy mieć piękny widok na obydwie połoniny, a szczególnie na Połoninę Caryńską. Po pokonaniu podjazdu pod serpentyny, za Berehami spotkamy po lewej stronie drogi rozległy parking (płatny). Z tego miejsca możemy zrobić sobie wycieczkę na Połoninę Wetlińską. Nie zajmie nam to zbyt wiele czasu (jak na piesze wycieczki) a widoki z Połoniny są przepiękne. Następnie zjeżdżając serpentynami, po chwili dojedziemy do Wetliny.

Wetlina to kolejny przeludniony turystami bieszczadzki "kurort". Jest tu co zjeść, kupić, a i nocleg się znajdzie. Następnie przecinając co kawałek tory bieszczadzkiej kolejki jedziemy już w kierunku Cisnej. Przed samą Cisną w miejscowości Dołżyca sporo pól namiotowych, oraz przydrożnych jadłodajni. Tuż przed Cisną stacja benzynowa, na co proponuję zwrócić uwagę w razie świecącej "rezerwy" (następna stacja będzie w Baligrodzie).

Wetlina.
foto: P. Szechyński

Cisna jest dość przyjemną, spokojną miejscowością, słynącą przede wszystkim z pozostałości po posterunku milicji, obleganego przez bandy UPA a którego nie udało im się zdobyć. W miejscu byłego posterunku stoi dziś pomnik, oraz pozostały resztki umocnień. W Cisnej także sporo pól namiotowych, motel, schronisko oraz kwatery prywatne. W razie konieczności z noclegiem nie powinno być problemów. Zostawiając Cisną udajemy się dość krętą drogą w kierunku Jabłonek i Baligrodu. W Jabłonkach napotkamy pomnik gen. Karola Świerczewskiego "Waltera", który zginął w tym miejscu w zasadzce zorganizowanej przez "żołnierzy" spod znaku tryzuba. W Baligrodzie cmentarz wojskowy oraz pomnik poległych. Więcej na ten temat Baligrodu znajdziecie tutaj: Baligród. Z Baligrodu przez Nowosiółki (Muzeum Przyrodniczo-Łowieckie) i Hoczew (Galeria Z. Pękalskiego) udajemy się do Huzeli skąd wystarczy przejechać przez most na Sanie i już jesteśmy spowrotem w Lesku.

Oddany w roku 2009 punkt widokowy na Lutowiska oraz parking. Roztacza się stąd wspaniała panorama 210 stopni na Lutowiska, Bieszczady Wschodnie oraz Wysokie.
foto: P. Szechyński

Serpentyny zimą, w tle Caryńska.
foto: P. Szechyński

Źródło:http://www.twojebieszczady.pl 

Trasa Kraków i okolice

 Źródło: http://www.drewniana.malopolska.pl/

Trasa Orawa, Spisz, Pieniny, Podhale

Źródło: http://www.drewniana.malopolska.pl/

Trasa Tarnów i okolice

Źródło: http://www.drewniana.malopolska.pl/